ایران بهعنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان پسته در جهان، همچنان جایگاه خود را در بازارهای بینالمللی حفظ کرده و هرساله بخش قابلتوجهی از تولید خود را صادر میکند. بر اساس گزارشهای رسمی انجمن پسته ایران و دادههای Hiwanotes ، در تیر ۱۴۰۴ (ژوئن–جولای ۲۰۲۵) حدود ۸,۰۰۰ تن پسته و هسته پسته از ایران به کشورهای مختلف صادر شد. نکته قابلتوجه این است که تقریباً ۶۰ درصد از صادرات ایران را هستههای پسته و هستههای سبز تشکیل میدهند که نشاندهنده افزایش تقاضای جهانی برای این محصول ارزشمند است.
پسته ایرانی: خواص بینظیر و جایگاه ویژه در بازار جهانی
پسته که به طلای سبز هم معروف است، از محبوبترین و پردرآمدترین آجیلها است که در دنیا مشتریان خاص خود را دارد و قدمت زیادی در ایران دارد. این آجیل خوشمزه به همراه طعم و مزه منحصربهفرد خود، از مواد مغذی و فواید سلامتی فراوانی بهرهمند است. پسته ایرانی در سالهای اخیر در سفرههای خانوادگی و در صنایع غذایی جایگاه خاصی پیدا کرده و در حال حاضر طرفداران زیادی در دنیا دارد.
خواص پسته برای سلامتی
- تقویت قلب و کاهش کلسترول: چربیهای غیراشباع خوب در پسته به کاهش کلسترول بد (LDL) و تقویت قلب کمک میکند.
- کنترل وزن و مدیریت اشتها: پروتئینها، فیبرها و چربیهای سالم در پسته احساس سیری ایجاد کرده و بنابراین به کاهش تمایل به پرخوری کمک میکند.
- بهبود عملکرد مغز و حافظه: پسته سرشار از ویتامینهای B مختلف، آنتیاکسیدانها و پتاسیم است که به بهبود عملکرد کلی مغز و حافظه کمک میکند.
- تازگی پوست و مو: ویتامین E و آنتیاکسیدانها در پسته پوست را از پیری زودرس محافظت کرده و به حفظ سلامت مو کمک میکند.
- بهبود عملکرد سیستم گوارش: فیبرهای موجود در پسته به هضم غذا کمک کرده و سلامت کلی رودهها را بهبود میبخشند. باتوجهبه ویژگیهای فوق، پسته تنها یک تنقلات خوشمزه نیست؛ بلکه در حفظ سلامت بدن نیز حیاتی است. آیا میخواهید انتخاب سالمتری داشته باشید؟ به وبلاگ سوهان مهدی سر بزنید و درباره فواید آجیل و میوههای خشک اطلاعات کسب کنید.
مهمترین شهرها و مناطق تولید پسته در ایران
ایران با شرایط اقلیمی مناسب و خاک غنی، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان پسته در جهان است. برخی از مهمترین شهرها و استانهای تولیدکننده پسته عبارتاند از:
کرمان: قلب تولید پسته ایران و جهان. شهرستان رفسنجان در کرمان بهعنوان پایتخت جهانی پسته شناخته میشود و بیش از نیمی از تولید کشور را تأمین میکند.
یزد: با آبوهوای خشک و خاک مناسب، پستههای باکیفیتی تولید میکند که برای صادرات ارزش بالایی دارند.
خراسان رضوی: شهرهایی مانند تربتحیدریه و سبزوار سهم زیادی از تولید پسته ایران را دارند.
سمنان و خراسان جنوبی: این مناطق با تکنیکهای نوین کشاورزی و مدیریت منابع محدود آب، پستههای مرغوب تولید میکنند.
اصفهان و قزوین: اگرچه تولید کمتری دارند، اما کیفیت بالا و طعم خاص برخی ارقام باعث شده سهم صادراتی قابلتوجهی داشته باشند.
در این مناطق انواع مختلف پسته، از جمله فندقی، اکبری، احمد آقایی و کلهقوچی کشت میشود و به بازارهای جهانی ارسال میگردد.
صادرات پسته ایران و جایگاه جهانی
صادرات پسته یکی از ستونهای مهم اقتصاد کشاورزی ایران است و سالانه حجم زیادی از پسته تولیدی، بهویژه هستههای پسته و پسته سبز، به بازارهای بینالمللی روانه میشود.
حجم صادرات: ایران سالانه بیش از ۱۲۰,۰۰۰ تن پسته به ارزش بیش از یک میلیارد دلار صادر میکند.
بازارهای هدف: کشورهای اروپایی بهویژه آلمان، ایتالیا و اسپانیا بزرگترین خریداران پسته ایرانی هستند.
مزیت رقابتی: هستههای باکیفیت، طعم منحصربهفرد و تنوع انواع پسته باعث شده ایران در بازار جهانی جایگاه ویژهای داشته باشد.
باتوجهبه تقاضای روبهرشد جهانی برای پسته و هستههای سبز، انتظار میرود این روند در سالهای آینده نیز ادامه پیدا کند و پسته ایرانی همچنان بهعنوان محصولی استراتژیک در تجارت جهانی باقی بماند.
صادرات در مقابل مصرف داخلی
طی بازه مهر ۱۴۰۳ تا تیر ۱۴۰۴، ۲۱۰,۰۰۰ تن پسته خشک با پوست در ایران مصرف شد که از این مقدار ۱۸۳,۰۰۰ تن صادر و تنها ۲۷,۰۰۰ تن در داخل کشور به فروش رسید. این آمار بهوضوح نشان میدهد که ایران همچنان به بازارهای بینالمللی وابسته است و صادرات پسته یکی از منابع اصلی درآمد ارزی کشور محسوب میشود.
افزایش سهم هستههای پسته در بازار جهانی
یکی از نکات برجسته صادرات امسال، سهم ۴۷ درصدی هستههای پسته و هستههای سبز در کل محمولههای معادل با پوست است. این میزان نسبت به میانگین پنجساله که ۳۶ درصد بود، افزایش قابلتوجهی داشته و نشاندهنده تقاضای روبهرشد صنایع غذایی و فراوری بینالمللی برای هستههای باکیفیت ایرانی است.
روند مصرف و چشمانداز آینده
تا پایان تیر ۱۴۰۴، حدود ۹۱ درصد موجودی اولیه پسته مصرف شده بود که نشانه تقاضای بسیار بالای بازارهای جهانی و داخلی است. انجمن پسته ایران احتمالاً مجبور خواهد شد پیشبینیهای تولید خود را قبل از پایان سال بازنگری کند تا بتواند با روند بازار هماهنگ شود.
خرید پسته هیچوقت اینقدر راحت نبوده! به صفحه سفارش سوهان مهدی بیا و تجربه کن.
چالشهای تولید پسته در ایران
باوجود محبوبیت جهانی، تولید پسته در ایران با چالشهای مهمی روبهروست. کمبود آب و خشکسالیهای شدید که ناشی از تغییرات اقلیمی است، بخش بزرگی از مناطق پسته خیز ایران را تحتتأثیر قرار داده است. طی دهه گذشته، حدود ۸۵ درصد کشور به مناطق خشک و نیمهخشک تبدیل شده و کشاورزان مجبور به حفر چاههای بیشتر و استفاده از ذخایر زیرزمینی برای آبیاری هستند.
صادرات پسته ایران به اروپا و جهان
سالانه صادرات پسته ایران به اروپا و دیگر نقاط جهان، بخش مهمی از اقتصاد کشاورزی کشور را تشکیل میدهد. بر اساس گزارش انجمن پسته ایران، در سال گذشته شمسی (تا ۲۰ مارس ۲۰۲۴) حدود ۱۲۰,۰۰۰ تن پسته به ارزش تقریبی یک میلیارد دلار صادر شد. تولید کل پسته در ایران در همان سال بیش از ۲۰۰,۰۰۰ تن بوده که نشاندهنده سهم بالای صادرات در بازار جهانی است.
آمار صادرات به اروپا
طبق دادههای آژانس آمار اتحادیه اروپا (Eurostat)، ایران در سال ۲۰۲۳، پستهای به ارزش ۹۲ میلیون یورو به کشورهای عضو اتحادیه اروپا صادر کرده است. این میزان نسبت به سال ۲۰۲۲ کاهش ۱۷ درصدی داشته، چرا که صادرات ایران به اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۲ حدود ۱۱۱ میلیون یورو بوده است.
ایران در این سال دومین صادرکننده بزرگ پسته به اروپا پس از ایالات متحده بود. ایران ۶۵ میلیون یورو پسته با پوست و ۲۷ میلیون یورو پسته بدون پوست به اروپا صادر کرد. صادرات پسته با پوست تنها ۴ درصد کاهش داشت، اما صادرات پسته بدون پوست ۳۷ درصد کاهش یافت که نشاندهنده چالشهای رقابتی در بازارهای اروپایی است.
بازارهای اصلی اروپا
- آلمان بزرگترین واردکننده پسته ایرانی در اروپا بود و حدود ۴۹ میلیون یورو پسته از ایران وارد کرد.
- ایتالیا با ۷ میلیون یورو و اسپانیا با ۵ میلیون یورو نیز از دیگر بازارهای اصلی اروپایی پسته ایران بودند.
در مقایسه، ایالات متحده آمریکا بزرگترین صادرکننده پسته به اروپا با ۶۴۰ میلیون یورو بود که کاهش ۱۵ درصدی نسبت به سال قبل نشان میدهد. ترکیه نیز سومین صادرکننده بزرگ اروپا با صادرات ۵۱ میلیون یورو بود که کاهش ۲۸ درصدی داشته است.
چشمانداز تولید پسته در ایران
با وجود اینکه ایران به دلیل منابع هیدروکربنی شناخته میشود، پسته ایرانی بهعنوان طلای سبز ایران در بازار جهانی شهرت و ارزش زیادی دارد. بااینحال، کاهش تولید به دلیل کمبود آب و خشکسالی تهدیدی جدی برای این صنعت محسوب میشود. کاهش بارندگی و کمبود منابع آب سطحی، کشاورزان را مجبور کرده تا از ذخایر زیرزمینی آب استفاده کنند و تکنیکهای نوین آبیاری را به کار گیرند.
جمعبندی
- ایران یکی از بزرگترین تولیدکنندگان پسته جهان است و سهم عمدهای از محصول خود را صادر میکند.
- صادرات هستههای پسته و هسته سبز ایران، روبهافزایش است و مورد استقبال صنایع فراوری غذایی جهانی قرار گرفته است.
- بیش از ۹۰ درصد موجودی اولیه سالانه پسته مصرف شده و نشاندهنده تقاضای قوی بازار است.
- بازار اروپا و آلمان بهعنوان مهمترین مقصد صادراتی برای پسته ایرانی شناخته میشوند.
- کمبود آب و خشکسالی تهدیدی جدی برای تولید پسته در ایران است، اما استفاده از تکنولوژیهای نوین و مدیریت صحیح میتواند این چالش را کاهش دهد.
برای مشاهده انواع پسته و ثبت سفارش، روی صفحه سوهان مهدی کلیک کنید و از طعم «طلای سبز ایران» لذت ببرید.